Gospodarka magazynowa | Barbara Galińska

Gospodarka magazynowa | Barbara Galińska

Dynamiczne zmiany w przemyśle i handlu sprawiły, że magazyny przestały być tylko i wyłącznie przestrzenią do przechowywania dóbr materialnych. Obecnie są niezbędnym ogniwem każdej organizacji, miejscem budowania przewagi konkurencyjnej i tworzenia wartości dla klientów.

Celem książki pt. „Gospodarka magazynowa” autorstwa Barbary Galińskiej jest pomoc czytelnikom w stworzeniu „magazynu idealnego” – z dobrze zaprojektowanymi procesami i zasadami, przy jednoczesnym zachowaniu kosztów magazynowania na racjonalnym poziomie.

Streszczenie książki pt. „Gospodarka magazynowa”

Uwarunkowania funkcjonowania gospodarki magazynowej

W rozdziale pierwszym autorka podjęła próbę zdefiniowania pojęcia „gospodarki magazynowej”, a tym samym określenia zakresu tematycznego całej publikacji. Przyjęła więc założenie, że magazynowanie to zespół czynności związanych z czasowym przyjmowaniem, składowaniem, przechowywaniem, kompletowaniem, przemieszczaniem, konserwacją, ewidencjonowaniem, kontrolowaniem i wydawaniem dób materialnych (zapasów).

Ciekawym fragmentem rozdziału pierwszego jest wzmianka o kosztach magazynowania, do których zalicza się:

  • koszty udziału kapitałowego w tworzeniu i funkcjonowaniu magazynu,
  • koszty wyposażenia magazynu,
  • koszty zarządzania magazynem,
  • koszty działań operacyjnych,
  • koszty zabezpieczenia dóbr, za które zarządzający przejmuje odpowiedzialność.

Infrastruktura techniczna gospodarki magazynowej

Infrastruktura magazynowa to zespół obiektów oraz urządzeń, które umożliwiają odpowiednie magazynowanie dóbr rzeczowych w ramach procesów logistycznych, zachodzących w przedsiębiorstwie. W zakres tak zdefiniowanej infrastruktury wchodzą więc:

  • budowle magazynowe,
  • urządzenia do składowania,
  • środki transportu wewnętrznego,
  • urządzenia techniki obliczeniowej i informatycznej.

W podrozdziale dotyczącym urządzeń do składowania na szczególną uwagę zasługuje fragment dot. regałów magazynowych. Są to najczęściej spotykane urządzenia do składowania, ponieważ za ich pomocą można uzyskać największą możliwą powierzchnię składowania. Do zadań i funkcji regałów magazynowych zalicza się:

  • składowanie dużej liczby towarów,
  • zapewnienie optymalnego poziomu wykorzystania powierzchni magazynu,
  • bezpieczne piętrowanie towaru,
  • kontrola stanów magazynowych,
  • zapewnienie łatwego dostępu do składowanego asortymentu,
  • upraszczanie procesów magazynowych,
  • przyśpieszanie procesów magazynowych i zwiększanie ich stopnia zmechanizowania i zautomatyzowania.

Jednostka ładunkowa w gospodarce magazynowej

Jednostka ładunkowa to ładunek, który został utworzony z szeregu jednorodnych lub niejednorodnych ładunków mniejszych, przy zastosowaniu (lub nie) elementów dodatkowych (np. palet), traktowanych w procesie transportowym jako zwarta całość. Funkcją tak rozumianej jednostki ładunkowej jest z kolei usprawnienie zmechanizowanych prac przeładunkowych.

Dobrze zaprojektowana jednostka ładunkowa w przedsiębiorstwie będzie więc albo wspierać proces logistyczny – gwarantując płynny przepływ towarów, albo go komplikować i generować niepotrzebne koszty. Dlatego też podczas projektowania kształtu jednostki ładunkowej należy wziąć pod uwagę następujące kryteria: wymiary gabarytowe wyrobu lub jego opakowania; rodzaj oraz kształt opakowania; masę wyrobu netto; masę wyrobu brutto (wraz z opakowaniem); liczbę sztuk wyrobu w opakowaniu.

Organizacja przestrzeni magazynowej

Współczesne magazyny różnią się między sobą wieloma czynnikami, jednak ich podstawowe funkcje zazwyczaj pozostają niezmienne. W każdym procesie magazynowania można więc wyodrębnić cztery podstawowe fazy:

  • przyjęcie towaru na magazyn – od dostawcy zewnętrznego lub wewnętrznego,
  • składowanie – rozmieszczenie przyjętego asortymentu w przestrzeni magazynowej,
  • kompletacji – tworzenie zbiorów zapasów zgodnie ze specyfikacją asortymentową i ilościową dla określonego odbiorcy lub zamówienia,
  • wydania – przekazanie towaru odbiorcy zewnętrznemu lub wewnętrznemu.

Klasyczne metody alokacji zapasów w przestrzeni magazynowej

Istnieją dwie podstawowe metody rozmieszczania zapasów w przestrzeni magazynowej – metoda stałych miejsc składowania oraz metoda wolnych miejsc składowania. Pierwsza z nich polega na przeznaczeniu poszczególnym grupom asortymentowym niezmiennych miejsc składowania (np. gniazd regałowych). Gwarantuje ona przejrzystość i łatwość odnajdywania potrzebnych akurat towarów, ale wymaga posiadania dużej powierzchni magazynowej, ponieważ maksymalne stany zapasów rzadko występują przez dłuższy czas.

Metoda druga polega na alokacji danego zapasu w dowolnym miejscu, które akurat nie jest zajęte. Metoda ta pozwala na zmniejszenie wymaganej pojemności magazynu o ok. 30%, ale wymusza konieczność posiadania magazynowego systemu informatycznego (WMS), który umożliwi odnajdywanie potrzebnych w danym momencie towarów.

W magazynach istnieje również potrzeba hierarchicznego rozmieszczania zapasów – towary szybko rotujące powinny być łatwo dostępne, rotujące wolniej – niekoniecznie. Służy temu analiza ABC, która pozwala na sklasyfikowanie asortymentu wg trzech grup:

  • grupa A – stanowi ok. 20% liczebności asortymentowej zapasów, ale ma znaczny udział w wartości, która może osiągnąć nawet 80%,
  • grupa B – zapasy, które mają udział na poziomie 30% w liczebności asortymentowej, ale 15% udział w wartości,
  • grupa C – zapasy o największym udziale w liczebności, ale sumarycznie niskim udziałem w wartości, sięgającym ok. 5%.

Rozszerzeniem analizy ABC jest analiza XYZ, która z kolei umożliwia podział zapasów na grupy pod kątem regularności zapotrzebowania:

  • grupa X – charakteryzuje się stałą wielkości zapotrzebowania oraz niewielkimi okresowymi wahaniami,
  • grupa Y – umiarkowane wahania zapotrzebowania,
  • Grupa Z – nieregularny popyt, który praktycznie uniemożliwia prognozowanie zapotrzebowania.

Technologie wspomagające gospodarkę magazynową

Jedną z metod optymalizacji procesów logistycznych jest automatyzacja identyfikacji i śledzenia przepływu ładunków przez kolejne ogniwa procesu. Automatyczna identyfikacja może odbywać się z wykorzystaniem:

  • Kodów kreskowych (bar codes),
  • Ścieżek magnetycznych (magnetic stripes),
  • Systemów zdalnej identyfikacji radiowej RFID (Radio Frequency Identification),
  • Optycznego rozpoznawania znaków OCR (Optical Charakter Recognition),
  • Rozpoznawania obrazów (vision systems),
  • Technologii biometrycznych (identyfikacja głosu lub siatkówki oka).

Systemy informatyczne wspomagające zarządzanie magazynem

Kolejną z opisanych w książce pt. „Gospodarka magazynowa” metod usprawnienia procesów logistycznych w przedsiębiorstwie jest informatyzacja. Do celów informatycznego wspomagania obszaru logistyki stosuje się 3 kategorie oprogramowania:

  • ERP (Enterprise Resource Planning) – wspomaga zarządzanie całym przedsiębiorstwem poprzez integrację wszystkich obszarów jego aktywności,
  • SCM (Supply Chain Management) – wspiera zarządzanie łańcuchem dostaw,
  • WMS (Warehouse Management System) – stosowany do efektywnego zarządzania procesami magazynowymi w organizacji.

Dokumentacja magazynowa

Warunkiem koniecznym efektywnej pracy magazynu jest sprawny obieg dokumentacji magazynowej. Jej wykorzystanie umożliwia ewidencjonowanie składowanych asortymentów oraz dostarcza szeregu informacji o poszczególnych rodzajach i fazach obrotu materiałowego. W zakres dokumentacji magazynowej wchodzą:

1. Dokumentacja organizacyjna:

  • Instrukcja magazynowa,
  • Regulamin pracy magazynu,
  • Instrukcja obiegu dokumentów,
  • Dokumentacja adresowa,
  • Dokumenty eksploatacyjne dot. posiadanego wyposażenia,
  • Karty charakterystyk preparatów i substancji niebezpiecznych,
  • Instrukcja przeciwpożarowa.

2. Dokumentacja obrotu magazynowego:

  • PZ: przyjęcie zewnętrzne,
  • PW: przyjęcie wewnętrzne,
  • MM+: przesunięcie międzymagazynowe wewnątrz przedsiębiorstwa (przyjęcie),
  • ZW: zwrot zewnętrzny,
  • WZ: wydanie na zewnątrz,
  • RW: rozchód wewnętrzny / wydanie wewnętrzne,
  • MM-: przesunięcie międzymagazynowe (wydanie).

Bezpieczeństwo pracy w procesach magazynowych

Przedostatni rozdział opisywanej publikacji dot. przepisów regulujących bezpieczną pracę w obiektach magazynowych. Istotnym fragmentem jest podrozdział pt. „Bezpieczne składowanie zapasów magazynowych”, który potwierdza konieczność poddawania regałów magazynowych regularnym przeglądom ich stanu technicznego.

Magazyn w przyszłości

W ostatnim rozdziale książki autorka podjęła próbę nakreślenia kształtu „inteligentnego magazynu jutra”. Przedstawiła szereg rozwiązań technologicznych, które we współczesnej logistyce mają jeszcze awangardowy charakter, ale za kilkanaście lub kilkadziesiąt lat staną się standardem. Rozwiązania te można scharakteryzować dwoma słowami: automatyzacja i robotyzacja.

Recenzja

Książka pt. „Gospodarka magazynowa” autorstwa Barbary Galińskiej kierowana jest przede wszystkim do studentów kierunków związanych z logistyką. Jednak duża liczba przykładów z „życia wziętych” sprawia, że jest to publikacja, z którą powinien zapoznać się każdy manager magazynu.

O autorce

Barbara Galińska – dr inż. nauk ekonomicznych w dyscyplinie nauk o zarządzaniu. Prowadzi zajęcia z zakresu logistyki w przedsiębiorstwie, organizacji transportu oraz planowania i optymalizacji kosztów, w tym kosztów wytwarzania. Autorka książki „Koncepcja Global Sourcing. Teoria i praktyka” oraz wielu innych prac naukowych.

Gdzie kupić