Organizowanie i monitorowanie procesów magazynowych

Organizowanie i monitorowanie procesów magazynowych

Książka pt. „Organizowanie i monitorowanie procesów magazynowych” opisuje wszystkie czynności niezbędne do prawidłowego przechowywania zapasów w magazynach.

Z racji tego, że książka jest przeznaczona dla uczniów techników, przedstawiono w niej głównie ogólne zagadnienia z zakresu: gospodarki zapasami w przedsiębiorstwie, procesów magazynowych i przechowywania materiałów, transportowych czynności magazynowych, zagospodarowania przestrzeni magazynowej, informatyki w magazynie oraz kosztów i dokumentacji.

Zapasy w przedsiębiorstwie

Zapasy to dobra materialne (produkty, surowce, pieniądze), które zostały zgromadzone i są przechowywane do czasu, gdy staną się potrzebne w działalności danego przedsiębiorstwa. Tak rozumiane zapasy są zasobami koniecznymi do funkcjonowania współczesnych firm, ponieważ pozwalają na zapewnienie ciągłości produkcji oraz jak najlepszego zaspokajania potrzeb klientów.

Jednym ze sposobów klasyfikowania zapasów jest podział w ujęciu logistycznym. Według niego zapasy dzieli się na: kupowane (surowce, półprodukty), przetwarzane (elementy będące w trakcie realizacji) oraz sprzedawane (gotowe wyroby/towary). Struktura zapasów w ujęciu ilościowo-wartościowym obejmuje zazwyczaj część rotującą (zapasy bieżące, rezerwowe i sezonowe) oraz nierotującą (zapas bezpieczeństwa i nadmierny).

Funkcją gospodarki zapasami jest minimalizowanie zapasów nadmiernych, które generują nieuzasadnione koszty w przedsiębiorstwie. Punktem wyjścia do ustalenia prawidłowej wielkości zapasów jest prognoza popytu, którą przygotowuje się metodami ilościowymi (prognozowanie na podstawie szeregu czasowego lub z wykorzystaniem modeli ekonometrycznych) oraz jakościowymi (metoda delficka i burza mózgów). Kolejnym etapem jest ustalenie wielkości dostaw, do czego wykorzystuje się narzędzia statystyczne (metoda stałej wielkości dostaw; maksymalnej wielkości dostaw; ekonomicznej wielkości zamówienia) oraz dynamiczne („partia na partię”; obliczeniowy stały cykl dostaw; najniższy łączny koszt; algorytm Wagnera Withina). Ostatnim etapem przy planowaniu zapasów w przedsiębiorstwie jest wybór systemu zamawiania towarów. Przedsiębiorstwa wykorzystują zróżnicowane systemy zamawiania, ale do najpopularniejszych zalicza się: system dwóch worków; sztuka na sztukę; ciągłego przeglądu; okresowego przeglądu oraz min-max.

Zarządzanie zapasami

Przyczyną tworzenia zapasów w przedsiębiorstwie jest istnienie rozbieżności między tempem dopływu towarów do przedsiębiorstwa, a tempem ich odpływu. Celem zarządzania zapasami jest więc znalezienie kompromisu między ich zbyt dużym (a więc drogim) poziomem, a zbyt niskim, który choć tańszy – może zakłócić funkcjonowanie przedsiębiorstwa.

Istnieją trzy główne strategie zarządzania zapasami: defensywna (wysoki poziom zapasów, gwarantujący odpowiednią obsługę klienta), ofensywna (brak zapasu wyrobów gotowych) oraz umiarkowana. Poza tą klasyfikacją plasuje się strategia just-in-time, w której dostawy realizowane są w małych partiach, ale wystarczająco często, aby nie trzeba było ich składować w przedsiębiorstwie.

Znalezienie idealnego poziomu zapasów jest konieczne, ponieważ ten obszar niejednokrotnie jest jednym z najdroższych „działów” w przedsiębiorstwie. Wynika to z faktu, że na całkowity koszt zapasów składają się: koszty tworzenia zapasów (zamawianie i transport), koszty utrzymania zapasów (kapitał, składowanie, ryzyko utraty wartości) oraz koszty ich braku (zmniejszenie sprzedaży, utrata zaufania odbiorców, zakłócenia w organizacji produkcji).

Procesy w magazynie

Centralnym punktem gospodarki magazynowej jest magazyn, który należy rozumieć jako jednostkę funkcjonalno-organizacyjną, przeznaczoną do magazynowania dóbr materialnych (zapasów) w wyodrębnionej przestrzeni, budowli magazynowej, według ustalonej technologii, wyposażoną w odpowiednie urządzenia i środku techniczne, zarządzaną i obsługiwaną przez zespół ludzi wyposażonych w odpowiednie umiejętności. Procesy magazynowe z kolei obejmują takie czynności jak: pozyskiwanie zapasów, przechowywanie, transport, zabezpieczenie i przepływ informacji oraz sporządzanie dokumentacji magazynowej.

Aby magazyn lepiej spełniał ww. funkcje, w jego obrębie wydziela się strefy magazynowe:

  • Strefa przyjęć – wydzielona przestrzeń przeznaczona do wykonywania czynności operacyjno-technologicznych związanych z przyjęciem towarów do magazynu.
  • Strefa składowania – najważniejsza część magazynu, a więc przestrzeń przeznaczona do składowania przechowywanych towarów.
  • Strefa kompletacji – przestrzeń przeznaczona do kompletacji towarów, rozumianej jako pobranie różnego asortymentu produktów w celu utworzenia nowej jednostki ładunkowej, zgodnie ze specyfikacją zamówienia.
  • Strefa wydań – przestrzeń wydzielona na czynności organizacyjno-techniczne, związane z wydaniem i ekspedycją towarów.

Przechowywanie materiałów

Jak już wspomniano wcześniej składowanie to przechowywanie materiałów w celu ich późniejszego zużycia lub sprzedaży. Z punktu widzenia optymalizacji gospodarki magazynowej bardzo istotne jest odpowiednie zagospodarowanie posiadanej powierzchni magazynowej. Wybór odpowiedniej metody zależy od rodzaju przechowywanego asortymentu oraz specyfiki działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Najczęściej stosuje się następujące metody zagospodarowania powierzchni magazynowej:

  • Wolnych miejsc składowania,
  • Stałych miejsc składowania,
  • Według rotacji,
  • Według poziomów składowania,
  • Według rodzaju jednostek ładunkowych.

Składowanie ładunków w magazynie byłoby niemożliwe bez odpowiedniej infrastruktury, do której zalicza się: maszyny i urządzenia transportowe (wózki jezdniowe, dźwignice, przenośniki), urządzenia do składowania (przede wszystkim regały magazynowe), pomocnicze urządzenia załadunkowe (rampy, pomosty) oraz pomocnicze urządzenia do składowania i manipulacji (palety, paletyzery, nadstawki paletowe).

Najważniejszym wyposażeniem każdego magazynu, które umożliwia zwiększenie dostępnej powierzchni przechowywania, są regały magazynowe. Na rynku wciąż pojawiają się nowe rozwiązania, których celem jest usprawnienie procesu składowania. Więcej o różnych rodzajach regałów magazynowych można przeczytać na stronie: Regał magazynowy.

Informatyka w magazynie

Trudno wyobrazić sobie współczesny magazyn, w którym nie funkcjonuje system informatyczny, przechowujący informacje o przechowywanym asortymencie. Dotyczy to przede wszystkim magazynów dużych, z dużą ilością asortymentu oraz zautomatyzowanych. Szybki przepływ informacji jest warunkiem koniecznym do prowadzenia optymalnej gospodarki magazynowej, a zrealizować go można za pomocą różnych systemów informatycznych:

  • Systemy klasy ERP (ang. Enterprise Resource Planning) – jest to zestaw aplikacji, których zadaniem jest wspieranie wszystkich aspektów działalności przedsiębiorstwa: od produkcji, przez magazynowanie, kontakty z klientami, księgowość po zarządzanie zasobami ludzkimi.
  • System WMS (ang. Warehouse Management System) – program służący do zarządzania ruchem produktów w magazynach, zwłaszcza magazynach wysokiego składowania.
  • System CRM (ang. Customer Relationship Management) – zestaw narzędzi wspomagających zarządzanie kontaktami z klientami.
  • System MRP (ang. Material Requirements Planning) – system odpowiedzialny za optymalizację zapasów, procesu produkcyjnego, wyznaczanie kosztów produkcji i lepsze wykorzystanie infrastruktury.
  • System SCM (ang. Supply Chain Management) – system ten ma za zadanie synchronizację przepływu materiałów pomiędzy poszczególnymi kooperantami.
  • System EDI (ang. Electronic Data Intercharge) – system elektronicznej wymiany informacji pomiędzy kooperantami.

Spis treści

1. Zapasy w przedsiębiorstwie

  • Definicja i klasyfikacja zapasów
  • Gospodarka zapasami i struktura zapasów
  • Analiza i prognozowanie popytu
  • Metody ustalania wielkości dostaw
  • Systemy zamawiania towarów

2. Zarządzanie zapasami

  • Cele zarządzania zapasami
  • Zasady zarządzania zapasami
  • Koszty zapasów
  • Zarządzanie zapasami grup asortymentowych
  • Kontrola zapasów
  • Poziom obsługi klienta

3. Procesy w magazynie

  • Magazyn – pojęcia i definicje
  • Rodzaje, funkcje i zadania magazynów
  • Obszary magazynowe – podział na strefy
  • Proces przyjęcia towaru
  • Proces składowania
  • Automatyzacja procesu składowania
  • Obsługa procesu składowania
  • Kompletacja
  • Procesy wydania towaru
  • Czynności związane z przechowywaniem towarów
  • Czynności związane z przygotowaniem ładunku do przewozu
  • Ubytki podczas magazynowania

4. Przechowywanie materiałów

  • Rodzaje składowanych materiałów
  • Warunki i parametry przechowywania
  • Rozmieszczenie zapasów
  • Wyposażenie techniczne wykorzystywane w procesie składowania
  • Jednostki ładunkowe
  • Rodzaje opakowań
  • Oznakowanie towarów

5. Transportowe czynności magazynowe

  • Wyposażenie transportowe
  • Środki transportu wewnętrznego
  • Transport wewnętrzny
  • Inne urządzenia wykorzystywane w magazynie

6. Zagospodarowanie przestrzeni magazynowej

  • Potrzeba właściwego zagospodarowania przestrzeni magazynowej
  • Przepisy prawa i normy zagospodarowania przestrzeni magazynowej
  • Ocena zagospodarowania przestrzeni magazynowej
  • Optymalizacja wykorzystania przestrzeni magazynowej
  • Wskaźniki efektywności gospodarki magazynowej
  • Wybór kontrahenta
  • Odpowiedzialność kierownictwa i pracowników magazynów

7. Informatyka w magazynie

  • Systemy informatyczne wykorzystywane w magazynie
  • Zasady automatycznej identyfikacji towarów
  • Skanery i ich zastosowanie

8. Koszty i dokumentacja

  • Koszty magazynowania
  • Koszty usług logistycznych
  • Inwentaryzacja w magazynie
  • Rodzaje dokumentów magazynowych
  • Zasady sporządzania dokumentów magazynowych

Gdzie kupić