Poradnik organizatora gospodarki magazynowej w przedsiębiorstwie

Poradnik organizatora gospodarki magazynowej w przedsiębiorstwie

Książka pt. ”Poradnik organizatora gospodarki magazynowej w przedsiębiorstwie” obejmuje główne zasady organizacji gospodarki magazynowej stosowane w różnych typach magazynów.

Publikacja kierowana jest do organizatorów gospodarki magazynowej w przedsiębiorstwach, a więc kierowników komórek nadzorujących magazyny (działy: gospodarki materiałowej, sprzedaży, zakupu, logistyki itp.), kierowników magazynów i magazynierów, a także projektantów organizacji gospodarki magazynowej.

Zasady i podstawy formalnoprawne organizacji gospodarki magazynowej

Pierwszy rozdział omawianej tutaj publikacji rozpoczyna się od zdefiniowania najważniejszych terminów związanych z gospodarką magazynową. Definicje zostały opracowane w oparciu o normę PN-84N-01800 – Gospodarka magazynowa. Terminologia podstawowa oraz Encyklopedię gospodarki materiałowej. Poniżej przytaczamy najważniejsze definicje, których znajomość jest niezbędna do rozumienia zakresu tematycznego książki:

Magazyn – jednostka funkcjonalno-organizacyjna przeznaczona do magazynowania dóbr materialnych (zapasów) w wyodrębnionej przestrzeni budowli magazynowej według ustalonej technologii, wyposażona w odpowiednie urządzenia i środki techniczne do zarzadzania i obsługiwana przez zespół ludzi.

Magazynowanie – zespół czynności związanych z przyjmowaniem, składowaniem, przechowywaniem, kompletowaniem, przemieszczaniem, konserwacją, ewidencjonowaniem, kontrolowaniem i wydawaniem dóbr materialnych (zapasów) w określonych warunkach.

Składowanie – zespół czynności związanych z umieszczeniem (ułożeniem) zapasów w przestrzeni składowej budowli magazynowej (np. w urządzeniach do składowania) w sposób usystematyzowany, odpowiednio do właściwości zapasów i istniejących warunków.

Przechowywanie – zespół czynności związanych ze składowaniem zapasów dóbr materialnych w okresie i warunkach mikroklimatycznych dla nich ustalonych, zapewniających zachowanie ich cech jakościowych i ilościowych, a także zapewnienie bezpiecznych warunków pracy personelowi magazynowemu.

Gospodarka magazynowa – celowa działalność obejmująca zespół środków, czynności organizacyjnych, technicznych i zadań ekonomicznych związanych z przechowywaniem zapasów magazynowych.

Formalnoprawnymi podstawami gospodarki magazynowej w przedsiębiorstwie są następujące dokumenty:

  • Instrukcja magazynowa – określa organizację i technologię gospodarki magazynowej, zakres działania magazynów oraz podstawowe zasady i tryb wykonywania czynności magazynowych;
  • Instrukcja gospodarki opakowaniami,
  • Regulamin pracy magazynu – wykaz postanowień określających podstawowe zasady pracy magazynów w przedsiębiorstwie oraz regulujących podstawowe prawa i obowiązki pracowników magazynowych i pracodawcy,
  • Instrukcja przeprowadzania inwentaryzacji,
  • Wytyczne określające zasady odpowiedzialności materialnej pracowników magazynowych,
  • Normy ISO w zakresie organizacji gospodarki magazynowej,
  • Instrukcje bhp i ppoż.

Zasady odbioru, przyjęcia oraz wydania surowców, materiałów i wyrobów gotowych

Towary przyjmowane na magazyn powinny zostać w pierwszej kolejności zweryfikowane pod względem wolumenu i jakości. Odbiór ilościowy polega na zestawieniu dostawy z dokumentem dostawy (dowodem Wz dostawcy, fakturą lub specyfikacją). Odbiór jakościowy może polegać na sprawdzeniu metoda organoleptyczną odbieranych dóbr i sprawdzeniu wyników odbioru z warunkami określonymi w dokumencie dostawy. Kolejnym krokiem jest zapisanie odebranych zapasów w rejestrze dostaw, wystawienie dowodu przyjęcia PZ oraz zaewidencjonowaniu dostawy w systemie informatycznym.

Wydanie towarów z magazynu obejmuje podobne czynności: pobranie odpowiedniego wolumenu towarów ze strefy składowania; sprawdzenie towarów pod względem jakościowym i ilościowym pod kątem specyfikacji dostawy; przekazanie osobie upoważnionej oraz zaewidencjonowanie wydania za pomocą odpowiednich dokumentów (Rw, Wz lub Mm).

Dokumentacja obrotu magazynowego i ewidencja zapasów

Podstawową zasadą w każdym magazynie powinno być nieprzechowywanie w magazynach surowców, materiałów, towarów i wyrobów gotowych, które są niezaewidencjonowane oraz nieprzyjmowanie i niewydawanie ich bez właściwego dowodu magazynowego.

Rodzaj dokumentów stosowanych w magazynie, schemat ich obiegu oraz wykaz stanowisk i osób uprawnionych do ich wydawania powinien być określony w instrukcji magazynowej. Zakres instrukcji magazynowej, a co za tym idzie, katalog dokumentów magazynowych, jest zwykle dostosowany do specyfiki danego przedsiębiorstwa, jednak we współczesnym obrocie przyjął się pewien powszechnie stosowany katalog, który prezentujemy poniżej.

Do podstawowych dokumentów przychodu zalicza się:

  • Przyjęcia z zewnątrz („Pz”),
  • Przesunięcie wewnętrzne („Mm+”),
  • Przyjęcie zwrotu wewnętrznego („Zw”),
  • Przyjęcie zwrotu zewnętrznego („Zz”),
  • Przyjęcie odpadu z produkcji („Po”),
  • Przyjęcie wyrobu („Pw”).

Z kolei do dokumentów wydania zalicza się:

  • Rozchód wewnętrzny („Rw”),
  • Wydanie zewnętrzne („Wz”),
  • Przesunięcie wewnętrzne („Mm-„).

Organizacja gospodarki opakowaniami w magazynach

W gospodarce magazynowej pod pojęciem „opakowania” rozumie się zazwyczaj opakowania transportowe i zbiorcze. Ich rolą jest zabezpieczenie przechowywanych ładunków przed stratami oraz ułatwianie manipulowania w przemieszczaniu, składowaniu i transporcie.

Opakowania transportowe zapewniają ochronę zawartości przed ryzykami mechanicznymi, klimatycznymi i biologicznymi w czasie magazynowania i transportu. W opakowaniach transportowych przewożone są wyroby w opakowaniach jednostkowych, zbiorczych lub luzem.

Opakowania jednostkowe stanowią bezpośrednie opakowanie towaru, a ich rolą jest częściowa ochrona przed stratami ilościowymi i jakościowymi. Zawierają taką dozę produktu, jaka jest sprzedawana w handlu detalicznym. Opakowania zbiorcze z kolei stanowią formę pośrednią między opakowania jednostkowymi, a transportowymi.

Personel magazynowy – prawa, obowiązki i zakresy czynności

Personel magazynowy to zespół osób pracujących w magazynach i wykonujących czynności związane bezpośrednio z jego działalnością, tj.:

  • Personel kierowniczy – kierownik zespołu magazynów oraz kierownik magazynu,
  • Personel podstawowy – magazynierzy, odpowiedzialni za realizowanie bieżących czynności magazynowych,
  • Personel pomocniczy – robotnicy magazynowi i transportowi, konserwatorzy sprzętu mechanicznego, konserwatorzy składowanych towarów, sprzątaczki.

Inwentaryzacja w magazynach – zasady i wskazówki praktyczne

Inwentaryzacja to zespół działań, których celem jest ustalenie stanu faktycznego przechowywanych w magazynie dóbr; weryfikację ustalonego stanu faktycznego z wartościami wskazanymi w ewidencji księgowej przedsiębiorstwa oraz – w razie konieczności – rozliczenie osób materialnie odpowiedzialnych za powierzone im mienie.

Podstawową czynnością podczas inwentaryzacji jest spis z natury, a więc naoczne ustalanie stanu zapasów. Tradycyjna metoda wykonywania spisu z natury polega na ręcznym liczeniu, mierzeniu, ważeniu i dokonywaniu obmiarów oraz ręcznym wpisywaniem pozyskanych danych do arkuszy spisowych.

We współczesnych magazynach coraz częściej spotyka się informatyczne systemy WMS, które znacząco upraszczają przeprowadzanie inwentaryzacji. W zależności od stopnia zaawansowania posiadanego systemu WMS, spis z natury można przeprowadzić tradycyjnie (wydruk zaewidencjonowanych stanów zapasów z systemu i ich weryfikacja ze stanem faktycznym) lub automatycznie, tj. przy wykorzystaniu czytników kodów kreskowych lub detektorów RFID, zczytujących etykiety naklejone na składowane jednostki ładunkowe.

Spis treści

1. Zasady i podstawy formalnoprawne organizacji gospodarki magazynowej
    1.1. Określenie podstawowych pojęć dotyczących gospodarki magazynowej
    1.2. Zasady ogólne funkcjonowania gospodarki magazynowej w systemach logistycznych
    1.3. Uczestnicy logistycznych procesów magazynowych
    1.4. Organizacja gospodarki magazynowej jako element systemu logistycznego przedsiębiorstwa
    1.5. Istota organizacji gospodarki magazynowej
    1.6. Podstawy formalnoprawne organizacji gospodarki magazynowej
    1.7. Struktury organizacji gospodarki magazynowej
    1.8. Kierunki usprawnienia organizacji i zarządzania gospodarką magazynową
    1.9. Outsourcing w organizacji gospodarki magazynowej
    1.10. Podstawowe zasady kontroli gospodarki magazynowej

2. Zasady odbioru, przyjęcia oraz wydania surowców, materiałów i wyrobów gotowych
    2.1. Odbiór surowców, materiałów i wyrobów gotowych — zasady ogólne
    2.2. Odbiór przesyłek kolejowych
    2.3. Odbiór przesyłek samochodowych
    2.4. Odbiór przesyłek pocztowych i kurierskich
    2.5. Inne formy odbioru
    2.6. Odbiór jakościowy
    2.7. Postępowanie reklamacyjne
    2.8. Zasady wystawiania upoważnień do odbioru wyrobów z magazynu
    2.9. Przyjęcie surowców, materiałów i wyrobów
    2.10. Wydawanie surowców, materiałów i wyrobów

3. Dokumentacja obrotu magazynowego i ewidencja zapasów
    3.1. Zasady opracowywania dokumentacji i ewidencji zapasów
    3.2. Dokumentowanie przyjęcia i wydania oraz obieg dokumentów
    3.3. Ogólne zasady stosowania programu komputerowego w ewidencji magazynowej
    3.4. System kodów kreskowych w ewidencji magazynowej

4. Organizacja gospodarki opakowaniami w magazynach
    4.1. Podstawowa rola opakowań w magazynach
    4.2. Podstawy prawne funkcjonowania gospodarki opakowaniami
    4.3. Obowiązki przedsiębiorców w zakresie opakowań i odpadów opakowaniowych
    4.4. Organizacja gospodarki opakowaniami w przedsiębiorstwie
    4.5. Organizacja gospodarki opakowaniami własnymi
    4.6. Organizacja gospodarki opakowaniami obcymi
    4.7. Organizacja opakowaniami wielokrotnego użytku
    4.8. Znakowanie opakowań
    4.9. Warunki przechowywania opakowań

5. Personel magazynowy — prawa, obowiązki i zakresy czynności
    5.1. Podstawowe stanowiska pracy w magazynach i zakres głównych obowiązków
    5.2. Warunki techniczno-organizacyjne zabezpieczenia magazynów
    5.3. Wymagania dotyczące kwalifikacji pracowników magazynowych
    5.4. Uprawnienia pracowników magazynowych
    5.5. Obowiązki pracodawcy w stosunku do magazyniera
    5.6. Podstawowe zakresy obowiązków i czynności pracowników magazynowych

6. Zasady i formy stosowania odpowiedzialności materialnej pracowników magazynowych
    6.1. Znaczenie odpowiedzialności materialnej w zakresie zabezpieczenia mienia
    6.2. Ogólne zasady odpowiedzialności materialnej pracowników
    6.3. Podstawowe przepisy i zasady odpowiedzialności materialnej pracowników magazynowych

7. Inwentaryzacja w magazynach — zasady i wskazówki praktyczne
    7.1. Istota i cel inwentaryzacji
    7.2. Podstawy prawne i uregulowania wewnętrzne dotyczące przeprowadzania inwentaryzacji w magazynach
    7.3. Terminy i częstotliwość inwentaryzacji
    7.4. Metody i zakres inwentaryzacji
    7.5. Rodzaje i formy inwentaryzacji
    7.6. Organizacja prac inwentaryzacyjnych i etapy inwentaryzacji

8. Mierniki oceny organizacji gospodarki magazynowej
    8.1. Istota i cel oceny gospodarki magazynowej
    8.2. Metody oceny gospodarki magazynowej
    8.3. Sposoby obliczania mierników oceny organizacji gospodarki magazynowej

Gdzie kupić